Marmara Depremi için 2026’da başlatılan ‘Yarısı Bizden’ modeli 1.5 milyon riskli konutu ne kadar sürede dönüştürebilir?

Bilginet Stratejik Araştırmalar Masası — Marmara Denizi altındaki Kuzey Anadolu Fay Hattı segmentlerinde biriken sismik gerilim, Türkiye’nin en büyük metropolü İstanbul için yalnızca bir afet senaryosu değil, aynı zamanda ülkenin gayrisafi milli hasılasının yüzde 35’ini doğrudan ilgilendiren dev bir ekonomik beka meselesi olarak masada duruyor.

Bakanlık ve AFAD’ın en son resmi sismik envanter raporlarına göre, megakentte 2000 yılı öncesinde inşa edilmiş yaklaşık 1.5 milyon bağımsız birimin en az 600 bininin orta ve üzeri büyüklükteki bir depremde ağır hasar alma riski bulunuyor. 2026 yılı itibarıyla hız kazanan "Yarısı Bizden" kentsel dönüşüm kampanyası, daire başına 700 bin TL hibe, 700 bin TL uygun faizli kredi ve 100 bin TL tahliye desteği ile bugüne kadarki en kapsamlı finansman köprüsünü kurmuş durumda.

Dönüşümün Önündeki 3 Kritik Eşik:

• Mülkiyet Uzlaşması: Binalarda hak sahiplerinin yüzde 50+1 salt çoğunlukla karar alabilmesi yasalaşarak süreci hızlandırdı; ancak miras ve hisseli tapulardaki bürokratik tıkanıklıklar yerel mahkemelerin yükünü artırıyor.
• İnşaat Maliyet Endeksi: Demir, çimento ve işçilik endeksindeki yıllık artışlar, devletin sunduğu 1.5 milyon TL toplam destek paketinin reel satın alma gücünü korumasını gerektiriyor.
• Altyapı ve Tahliye Güzergahları: Sadece konutların değil, toplanma alanları, tahliye koridorları ve sahil dolgu alanlarının sismik izolasyon standartlarına kavuşturulması hedefleniyor.

Veriler, mevcut hızla devam edildiğinde 2030 yılına kadar en riskli 600 bin konutun yüzde 80’inin yenilenmiş olacağını, böylece can kaybı projeksiyonunun yüzde 85 oranında aşağı çekileceğini ortaya koyuyor.